Kiến thức lịch sử chung

ĐỜN CA TÀI TỬ NAM BỘ – TỪ HƯỚNG TIẾP CẬN ĐẶC THÙ LUẬN LỊCH SỬ

Đờn ca Tài tử là một môn nghệ thuật vừa có tính hàn lâm vừa mang tính phổ cập, đã trải qua những giai đoạn thăng trầm và hiện nay đang trỗi dậy một sức sống mới. Từ góc nhìn nhân học, theo hướng tiếp cận đặc thù luận lịch sử (Franz Boas), kế thừa những công trình nghiên cứu về Đờn ca Tài tử và tiểu sử của những nghệ nhân đờn ca tài tử Bình Dương, bài viết này chứng minh định đề “văn hóa và tính cách con người Nam Bộ được phản ánh sâu sắc trong loại hình nghệ thuật này”.

Xem chi tiết


VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG HOA - TIẾP CẬP TỪ NHÂN HỌC

Nghiên cứu về người Hoa ở Nam Bộ, đặc biệt là ở thành phố Hồ Chí Minh, luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều học giả trong và ngoài nước, dưới nhiều góc độ khác nhau: lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội, tín ngưỡng, tộc người…. Cuốn sách Tín ngưỡng, nghi lễ, giao lưu văn hóa của người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh (TS. Trần Hạnh Minh Phương, Nxb Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 2017, 234 trang) lại chọn một góc độ tiếp cận khác – nhân học.


HÌNH TƯỢNG CON CHÓ TRONG CÁC NỀN VĂN HÓA

Huyền thoại ở nhiều nước trên thế giới đều liên kết với con chó: Anubis, T’ien K’uan (Thiên khuyển), Cerbère, Xolotl, Garm…với Thần Chết, với âm phủ, với hạ giới, với những vương quốc vô hình do các thần âm ty hay thái âm điều khiển. Biểu tượng rất phức tạp của con vật này ngay từ đầu đã gắn bó với bộ ba nguyên tố đất (thổ) - nước (thủy) - trăng (nguyệt), mà ý nghĩa huyền bí ta đều biết ở chúng, mang ý nghĩa âm tính, đồng thời là giá trị sinh trưởng, tính dục, bói toán, nền tảng, tất cả rất thích hợp với khái niềm về cái vô thức cũng như cái tiềm thức.


TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

Trí tưởng tượng (t.Anh: Imagination). 1. Năng lực tinh thần cho phép các nhà sử học xác lập mối quan hệ giữa các đơn vị chứng cứ lịch sử để kiến tạo nên một bức tranh có ý nghĩa về quá khứ. 2. Năng lực đạt được sự thông hiểu có tính đồng cảm các sự kiện và hoàn cảnh trong quá khứ, cũng như các giá trị và các tiền giả định của thời đại riêng của mình. 3. Năng lực sử dụng ngôn ngữ để tạo ra bức tranh sống động về quá khứ. 4. Năng lực tiếp cận theo cách độc đáo và mới mẻ những chứng cứ nào có liên quan đến quá khứ.


LƯỢC KHẢO NGHIÊN CỨU VỀ ĐỊA DANH KHMER Ở NAM BỘ

Cộng đồng Khmer ở nước ta hiện có 1.055.174 người (1999), chiếm tỷ lệ 1,4% dân số cả nước. Đồng bằng sông Cửu Long là nơi người Khmer tập trung dông nhất với dân số trên 900.000 người. Người Khmer phân bố chủ yếu ở 23 huyện, thuộc 8 tỉnh, thành: An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Cần Thơ, Sóc Trăng, Trà Vinh, Vĩnh Long, Kiên Giang. Trong đó, tập trung đông nhất ở các tỉnh Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang. Một số ít người Khmer cư trú ở các tỉnh Đông Nam Bộ, xen lẫn với người Việt, Hoa, Chăm.


THUẬT NGỮ SỬ HỌC - SỰ TIẾN BỘ

TIẾN BỘ (Sự) [t.Anh: Progress]. Học thuyết dựa trên lòng tin rằng việc nghiên cứu lịch sử làm bộc lộ ra cái khuôn mẫu cải tiến liên tục trong xã hội con người. Ở thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, ý niệm về sự tiến bộ lịch sử là một giả định chủ đạo của tư tưởng Tây phương và là khái niệm khung cơ bản cho sử luận Âu châu và Bắc Mỹ (Igger, 1958: 215).


LIỄN ĐỐI HÁN NÔM BÌNH DƯƠNG

Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hán Nôm ở địa phương, nhiều tỉnh thành trong cả nước đã tiến hành sưu tầm, nghiên cứu, xuất bản các công trình dạng này, đặc biệt là ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung. Thậm chí xuất bản ở từng loại hình di sản Hán Nôm, như sắc phong, mà gần đây Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng đi đầu với nhiều cuốn sách có giá trị phục vụ bạn đọc.


Lịch sử xã hội và một số công trình lịch sử xã hội nam bộ

Lịch sử xã hội, thường được gọi là lịch sử xã hội mới ra đời nửa sau thế kỷ XX và hiện đang phát triển mạnh ở Bắc Mỹ, Úc và Châu Âu nghiên cứu những xã hội hiện đại, công nghiệp và dân chủ. Việt Nam đang trải qua những biến đổi lớn về kinh tế, văn hóa, xã hội, những biến đổi này tác động lớn đến đời sống của mỗi con người Việt Nam và sử học phải phản ánh thực tế sinh động ấy nhưng sử học Việt Nam hiện nay phần lớn chỉ tập trung nghiên cứu lịch sử chính trị và lịch sử chiến tranh, trong khi đó lịch sử xã hội, mảnh đất màu mỡ còn tương đối mới và xa lạ, ít người khai thác. Trong phạm vi bài viết này chúng tôi đề cập đến bối cảnh ra đời của lịch sử xã hội, phương pháp và lĩnh vực nghiên cứu, các trường phái lịch sử xã hội của châu Âu và Bắc Mỹ và điểm luận một số công trình nghiên cứu lịch

Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương