Kiến thức lịch sử chung

Dăm cách bắt cá miền Tây

Xưa kia Tây nam bộ là xứ hào phóng về thủy sản nên đã phát sinh ra rất nhiều cách đánh bắt không thể kể ra hết được! Tuy nhiên, có một số cách mang tính độc đáo, hấp dẫn đối với người thực hiện (và cả người theo dõi nếu có). Xin kể ra một số cách tiêu biểu trong số đó.

Xem chi tiết


Văn hoá đánh bắt thuỷ sản Nam Bộ

Nam Bộ là vùng đất phía Nam của đất nước, có ưu thế về sông nước với hệ thống sông ngòi và kinh rạch có độ bao phủ rất lớn, nhất là khu vực châu thổ sông Cửu Long với hai con sông Tiền và sông Hậu, đổ ra biển Đông bằng 9 cửa. Một nền văn hóa sông nước đa dạng đã tác động rất lớn đến đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong khu vực. Với nguồn lợi thủy sản dồi dào, phong phú, người Việt Nam Bộ đã biết dựa vào sông nước để phục vụ cho cuộc sống của mình. Họ đã sáng tạo ra một “nền văn hóa đánh bắt” với nhiều kiểu ghe xuồng, ngư cụ, tích lũy những tri thức dân gian liên quan đến nghề hạ bạc. Đời sống sông nước của cư dân nơi đây cũng đã sản sinh ra các tín ngưỡng, ngôn ngữ, văn học dân gian, địa danh… liên quan đến nghề đánh bắt với nhiều biểu hiện phong phú. Việc nhận diện văn hóa đánh bắt của người Việt Nam Bộ giúp vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng ngư dân nơi đây trong mối quan hệ văn hóa tộc người. Đó là sắc thái “văn minh kinh rạch” nổi bật trong bản sắc văn hóa Nam Bộ.


Những tờ báo xuân Phụ nữ Tân văn

Phụ nữ Tân văn là tờ báo do tư nhân đứng ra tổ chức hoạt động, ghi dấu ấn lớn trong làng báo nước nhà với những hoạt động xã hội ngoài mặt báo cũng như nhiều bài viết chất lượng, nhiều tay bút nổi tiếng như Phan Khôi, Đào Trinh Nhất… Vào mỗi dịp Tết đến xuân về, Phụ nữ Tân văn cũng góp vào làng báo những số báo xuân. Phụ nữ Tân văn về mặt pháp luật do bà Nguyễn Đức Nhuận đứng chủ, được cấp phép hoạt động ra báo theo nghị định ngày 23-8-1929 của chính quyền theo tin Sài Thành nhật báo số 30, ra ngày 26-12-1930. Tuy nhiên, có lẽ Sài Thành nhật báo… nhớ nhầm. Vì Phụ nữ Tân văn ra số 1 ngày 2-5-1929 như chính số báo ấy của báo thể hiện.


Trâu trong văn hoá Việt

Trong những vật nuôi, trâu là loài gia súc truyền thống, có số lượng đông đảo, mang ý nghĩa tinh thần phong phú và giá trị biểu tượng cao. Nó thể hiện vai trò gần gũi mà quan trọng, tạo nên những ảnh hưởng mạnh mẽ, đa dạng và tích cực trong đời sống văn hóa Việt Nam. Được thuần dưỡng từ rất sớm, sử dụng phổ biến, liên tục, lâu dài, mang giá trị vật chất đa dạng và mật thiết, nên trâu cũng tạo giá trị tinh thần phong phú, ảnh hưởng sâu rộng đến tâm linh và đời sống văn hóa của người Việt Nam. Trong các hang động Thấm Khuyên, Phai Vệ, Kéo Lèng (Lạng Sơn), hang Hùm (Hòa Bình), Thẩm Òm (Hà Tĩnh)…, đã tìm thấy hóa thạch loài trâu sống thời tiền sử, cách đây 200-300 thế kỷ. Tại những di chỉ thời đồ đá mới (cách đây 60-100 thế kỷ), đã thấy nhiều vật trang sức, bùa đeo, đồ dùng được chế tác từ xương, sừng, da trâu, thậm chí cả những tượng đẽo, tranh vẽ, hình khắc về trâu của người Việt cổ.


Những năm sửu lịch sử

Đối với Việt Nam, những năm Trâu (năm Sửu) cũng là những mốc son rực rỡ, ghi dấu nhiều sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc. * Năm Tân Sửu 41, sau thắng lợi rực rỡ của cuộc khởi nghĩa chống ách thống trị Đông Hán, hai bà Trưng lên ngôi vua (Trưng Vương), xây dựng Nhà nước độc lập, phong mẹ mình làm thái hậu, các nữ tướng làm công chúa, tạo nên thể chế quân chủ nữ quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. * Năm Đinh Sửu 137, Khu Liên chỉ huy nhân dân vùng Tượng Lâm (Nam Trung Bộ) nổi dậy đánh chiếm các châu quận, làm tan rã chính quyền đô hộ. * Năm Quý Sửu 713, tháng 4, Mai Thúc Loan người Hoan Châu (Bắc Trung Bộ) phất cờ khởi nghĩa, lật đổ sự cai trị của nhà Đường, giải phóng đất nước.


ĐỌC “TÂY NINH ĐẤT VÀ NGƯỜI”

Trong bối cảnh không có nhiều công trình nghiên cứu về Tây Ninh , quyển sách Tây Ninh đất và người của nhiều tác giả (dày 779 trang) đã được đông đảo bạn đọc đón nhận nồng nhiệt. Sách không phải là một quyển địa chí nhưng những bài viết đã được lựa chọn, sắp xếp, biên tập theo một kết cấu hợp lý với các chủ đề: Địa danh, địa lý, khảo cổ, lịch sử, di tích, dân tộc, tín ngưỡng tôn giáo, văn hóa nghệ thuật, kinh tế không khác gì nội dung của quyển địa chí. Nội dung sách không khô khan, nặng nề nhưng khoa học và đáng tin cậy mang đến cho người đọc những kiến thức vừa chuyên sâu vừa tổng quát về một địa phương cụ thể - Tây Ninh.


PHONG TỤC MIỆT NAM SÔNG HẬU

Những tập tục liên quan đến vòng đời người ở khu vực Nam sông Hậu (hay Tây sông Hậu) được Trần Minh Thương kể lại với bạn đọc qua cuốn sách nhỏ Phong tục miệt Nam sông Hậu (Nxb Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2020). Phần nhiều đó là những phong tục mà tác giả đã trải nghiệm trong không gian văn hóa làng quê của miền sông nước, trên bước đường điền dã, những tư liệu do những bậc cao niên kể lại, được tác giả chắt lọc lại với những đồng cảm.


MIẾU NHỊ PHỦ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA CẤP QUỐC GIA

Đây là chuyên khảo đầu tiên viết về một ngôi miếu quan trọng của người Hoa ở TP.HCM được xuất bản, được viết bởi một nhà nghiên cứu trẻ. Miếu Nhị Phủ di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia (Nxb Khoa học xã hội, 2019, 208 trang) chia làm 4 chương: Người Hoa thành phố Hồ Chí Minh và người Hoa Phúc Kiến, Giá trị tâm linh của miếu Nhị Phủ, Đặc điểm kiến trúc và mỹ thuật miếu Nhị Phủ, Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của miếu Nhị Phủ trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương